على دوانى

29

سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )

در كتاب مزبور از او روايت مىكند . « 6 » 3 - ابو الفتح ابن جنّى ابو الفتح عثمان بن جنّى نحوى موصلى بغدادى متوفى به سال 392 ه - در بغداد ، شاگرد ابو على فارسى و ملازم او بوده است . پدرش برده‌اى رومى بود . ابن جنّى از دانشمندان مشهور نحو و عربيت است . كتابهائى گرانقدرى تصنيف كرده ، از جمله كتاب لمع الثاقب ، الخصائص ، و سرّ الصناعة ، و الكافى در شرح قوافى ، و مذكر و مؤنث ، و مقصور و محدود ، و تذكرهء اصفهانى ، و شرح ديوان متنبّى شاعر معروف و كتابهاى ديگر است . او ديوان متنبّى را بر خود وى قرائت مىكرد و متنبّى مىگفت : ابن جنّى شعر مرا از خود من بهتر مىشناسد « 7 » . سيد رضى در علوم عربيت از جمله شاگرد اين دانشمند گرانمايه بوده است . او در كتاب « المجازات النبويه » در موارد عديده از ابن جنّى نقل مىكند . قبلا به نقل از ابن خلّكان گفتيم كه ابن جنّى داستانى از تيز هوشى سيد رضى در سن نه سالگى در محضر ابو سعيد سيرافى نقل كرده بود كه باعث شگفتى حضار گشت . و هم ابن جنّى نوشته است سيد رضى كتابى در معانى قرآن كريم تصنيف كرده است كه مانند آن كمتر يافت مىشود . اين كتاب دليل بر وسعت نظر رضى در علم صرف و نحو و لغت است . همچنين او كتابى در مجازات قرآن تصنيف كرده است كه در مورد خود كم نظير مىباشد . جالب است كه بگوئيم سيد رضى در 23 سالگى قصيده‌اى در مرثيهء ابو طاهر ناصر الدوله ساخت كه از بس داراى الفاظ زيبا و معانى بلند بود ، استادش ابن جنّى با آن مقام علمى كه داشت كتاب نفيسى در شرح ابيات آن تصنيف كرد ، و بدينگونه نبوغ و استعداد شكوفان شاگرد نابغه‌اش را مورد تفقد و ستايش قرار داد و ما نظير اين كار را از كمتر استادى نسبت به شاگردش ديده‌ايم . سيد رضى هم پس از اطلاع از كار بزرگ و قابل تقدير استادش ابن جنّى ، در قصيده‌اى نغز ، لطف و تفقد استاد را جبران كرد . قصيده ناب رضى در ديوانش موجود است . ابن جنّى در كاظمين ( ع ) جنب مدفن استادش ابو على فارسى مدفون گرديد .

--> ( 6 ) الغدير - تأليف علامهء امينى - ج 4 - ص 183 . ( 7 ) منتظم ابن جوزى - ج 7 - ص 220 ، وفيات الاعيان - ج 2 - ص 410 و شذرات الذهب - ج 3 - ص 140 .